E DREJTE BIZNESI Essay

1
ORKIDA TOTOJANI
MARREDHENIA JURIDIKE E DETYRIMIT
Kuptimi i marrdhnies juridike t detyrimit.

Elementet e marredhenies juridike te detyrimit.

We will write a custom essay sample on
E DREJTE BIZNESI Essay
or any similar topic only for you
Order now

Llojet e detyrimeve.

Permbushja ose ekzekutimi i detyrimeve
Mospermbushja e detyrimit
2
ORKIDA TOTOJANI
Kuptimi i marrdhnies juridike t detyrimit
Detyrimi sht nj marrdhnie juridike me an t s cils nj person (debitori) detyrohet t jap dika, ose t kryej ose t mos kryej nj veprim t caktuar n dobi t nj personi tjetr ( kreditorit) dhe ky i fundit ka t drejt t krkoj ti jepet dika apo t kryhet ose t mos kryhet nj veprim i caktuar n favor t tij
E drejta e kreditorit quhet kredi, ndrsa detyrimi i debitorit quhet debi ose borxh.


3
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Marrdhnia juridike e detyrimit mund t ket nj prmbajtje ekonomike ose joekonomike. Kjo prcaktohet nga qllimi pr t cilin ato jan krijuar, apo nga interesi konkret q prfitojn palt q hyjn n kto marrdhnie
Pavarsisht nse prmbajtja ekonomike e marrdhnies juridike t detyrimit sht e dukshme ose jo, e rndsishme sht q nga kjo marrdhnie palt duhet t realizojn patjetr nj interes t caktuar, qoft ky i fundit edhe jo ekonomik
4
ORKIDA TOTOJANI
Elementt e marrdhnies juridike t detyrimit
Subjekti i nj marrdhnie juridike detyrimi.

Subjektet n marrdhniet juridike t detyrimit quhen ndryshe edhe pal.
Cdo marrdhnie ka t paktn dy pal. Si t till mund t marrin pjes, si personat fizik ashtu edhe personat juridik, qofshin kta shqiptar ose t huaj, si edhe vet shteti
N qoft se nj person sht me zotsi t plot pr t vepruar dhe hyn n nj marrdhnie detyrimi me nj person t pazot pr t vepruar, ather kjo marrdhnie do t quhet e pavlefshme sepse mungon njri prej elementve t saj.


5
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Por duhet t kemi parasysh q palt nuk duhet t identifikohen me numrin e personave pjesmarrs n nj parrdhnie juridike detyrimi, sepse numri i personave mund t jet m i madh se sa dy.
Palt n prgjithsi quhen debitor dhe kreditor, por n kontrata t veanta marrin emra specifik si pr shembull,
tek kontrata e shitjes ata quhen shitsi dhe blersi, tek kontrata e siprmarrjes quhen siprmarrsi dhe porositsi,
6
ORKIDA TOTOJANI
Objekti i nj marrdhnie juridike detyrimi.

Objekti i nj marrdhnie detyrimi sht ai mbi t cilin ndrthuren t drejtat dhe detyrimet e palve dhe q prbn n fund t fundit shkakun dhe qllimin e lidhjes s nj kontrate
Objekti para s gjithash mund t jet nj send i luajtshm ose i paluajtshm mjafton q mos jet i prjashtuar nga qarkullimi civil
Objekt mund t jet gjithashtu edhe nj send i ardhshm, pra dika q nuk ekziston e materjalizuar n astin e lidhjes s kontrats por e cila do t krijohet m von, psh. nj vepr letrare, nj prodhim bujqsor a blegtoral, nj ndrtes etj
7
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Objekt mund t jet edhe nj shum t hollash me nj vler numerike t prcaktuar plotsisht n kontrat. Shuma do t shlyhet n vlern fikse n kontrat, pavarsisht nga vlera e monedhs n momentin kur do t realizohet shkmbimi apo pagesa
Objekt mund t jen edhe veprimet ose mosveprimet, gjithashtu edhe produktet e krijimtaris intelektuale dhe t mirat personale jopasurore
8
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Objekti i nj marrdhnie juridike detyrimi, pavarsisht nga lloji i tij, q t jet marrdhnia e vlefshme duhet t plotsoj disa kushte:
-t jet i prcaktuar ose i prcaktueshm
– t jet i ligjshm
– t jet i vlefshm, dhe
– t jet i mundshm pr tu realizuar
9
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Prmbajtja e marrdhnies juridike t detyrimit
Me prmbajtje t nj marrdhnie juridike detyrimi do t kuptojm trsin e t drejtave dhe t detyrimeve juridike civile q kane palt pjesmarrse n kt marrdhnie t caktuar
– s pari, t mos vij n kundrshtim me ligjin. Kjo nuk do t thot q detyrimi duhet t jet parashikuar shprehimisht n ligj, por mjafton t mos vij n kundrshtim me parimet kryesore t s drejts
– s dyti, prmbajtja duhet t mos vij n kundrshtim me politikn e prgjithshme shtetrore dhe me parimet shtetrore
10
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
– s treti, t mos jet n kundrshtim me interesat e shtetasve
s katrti, t jet e mundshme pr tu realizuar qoft fizikisht dhe materjalisht, qoft juridikisht.


Mungesa qoft edhe e njrit nga kto katr kushte e bn marrdhnien e detyrimit t pavlefshme.


11
ORKIDA TOTOJANI
Llojet e detyrimeve.

Ne marredheniet juridike te detyrimit debitori mund te kete si detyrim vetem kryerjen e nje pune ose sherbimi ose dorezimin e nje sendi apo shume te hollash. Ne keto raste themi se detyrimi eshte i thjeshte
Por debitori mund te kete si detyrim kryeen e me shume se nje pune, veprimi ose sherbimi. Ne kete rast themi se detyrimi eshte i perzier
12
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrimet e thjeshta mund te jene
detyrime konkrete ose individuale
detyrime gjenerike
Detyrimet e perziera mund te jene
detyrime kumullative
detyrime alternative
13
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Duke patur parasysh si kriter numrin e subjekteve qe marrin pjese ne nje marredhenie juridike detyrimi kemi:
detyrime me dy persona dhe
detyrime me shume persona
Detyrimet me shume persona nga ana e tyre jane tre llojesh:
detyrime solidare
detyrime te pjestueshme
detyrime te papjestueshme
14
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrimet konkrete dhe gjenerike
Kjo ndarje behet duke marre si kriter faktin nese objekt i detyrimit jane sende individualisht te percaktuara apo sende te percaktuara ne gjini.

Detyrim konkret kemi kur permbajtja e tij eshte percaktuar me elementet e sendit qe e dallojne ate nga sendet e tjera
Ndersa detyrim gjenerik kemi atehere kur permbajtja e ketij detyrimi eshte e percaktuar me ane te elementeve qe karakterizojne nje grup sendesh te te njejtit lloj ku detyrimi ben pjese.
I tille eshte per shembull, nje detyrim ne te holla
15
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrimet me shume persona
Detyrimet me dy persona jane ato detyrime ne te cilat marrin pjese dy pale me nga nje debitor dhe nje kreditor secila ne perberje te tyre
Mund te ndodhe qe ne nje marredhenie juridike detyrimi te kete shume persona ne perberje te pales debitore ose ne perberje te pales kreditore, ose ne perberje te te dyja paleve se bashku
Ne te tilla raste themi se ndodhemi para detyrimeve me shume persona
16
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrimet solidare
Detyrimi eshte solidar kur kreditori ose secili nga kreditoret ka te drejte te kerkoje egzekutimin e te njejtit detyrim teresisht ose pjeserisht si nga debitoret se bashku, ashtu edhe nga secili prej tyre ve e ve
Ne detyrimet solidare kreditori ka te drejte ti drejtohet sipas deshires se tij, nje a me shume debitoreve ose te gjitheve se bashku per gjithe shumen e detyrimit, ose secilit prej tyre per nje pjese te saj
17
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrime te pjestueshme
Perkufizimi i ketij lloj detyrimi jepet nga Kodi Civil ne nenin 442: kur shume debitore ose kreditore marrin pjese ne te njejtin detyrim dhe ky eshte i pjestueshem, secili debitor eshte i detyruar te egzekutoje dhe secili kreditor ka te drejte te kerkoje nje pjese te barabarte te detyrimit, perve kur ne kontrate ose ne ligj eshte parashikuar ndryshe
Karakteristike kryesore e ketyre lloj detyrimeve eshte se objekti i tyre eshte i pjestueshem. Ai mund te jete nje detyrim ne te holla ose monetar, mund te jete nje send ne gjini, por mund te jete edhe nje send individualisht i percaktuar, pjestimi i te cilit eshte plotesisht i mundshem nga pikpamja fizike dhe nuk e prish egzistencen e sendit te pare sepse do pjese pas ndarjes mund te qendroje si nje send me vete
18
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Ne detyrimin e pjestueshem donjeri kreditor ka te drejte te kerkoje vetem pjesen qe i takon dhe cdo debitor eshte i detyruar te permbushe detyrimin ne pjesen qe i takon
Zakonisht pjeset ne keto lloj detyrimesh jane te barabarta. Tipik eshte rasti i marredhenieve te detyrimit qe rrjedhin nga marredheniet e trashegimise, ku trashegimtaret pergjigjen ne menyre te barabarte per detyrimet e trashegimlenesve te tyre, ne qofte se testamenti nuk i parashikon pjeset te ndryshme
19
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrimet e papjestueshme.

Detyrimet e papjestueshme jane nja nga llojet e detyrimeve me shume persona. Nje detyrim i tille ka keto karakteristika:
ne te marrin pjese shume debitore ose shume kreditore
objekt i detyrimit eshte nje send, nje e drejte apo nje veprim i papjestueshem.

Objekt i ketyre detyrimeve zakonisht jane sendet
20
ORKIDA TOTOJANI
Permbushja ose ekzekutimi i detyrimeve
Me permbushje te detyrimeve do te kuptojme kryerjen e atij veprimi apo sherbimi apo dorezimin e atij sendi qe permban objektin e nje marredhenie juridike detyrimi.

Detyrimi duhet te permbushet sipas permbajtjes se tij ne vendin, menyren apo afatin e caktuar, si dhe ne pershtatje me kerkesat e ligjit dhe te kontrates.

Kur nje person detyrohet te dorezoje nje send, ai detyrohet te ruaje e te kujdeset per te deri ne mometin e dorezimit. Kjo sanksionohet ne nenin 456 te Kodit Civil.

Kur objekti i deyrimit eshte dorezimi i sendit te percaktuar ne gjini, debitori duhet te dorezoje sendin me cilesi jo me te dobet se ajo mesatare.(neni 457 i Kodit Civil.)
21
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Permbushja duhet ti referohet te gjithe kushteve te kontrates duke filluar me karakteristikat e objektit, me sasine, cilesine, vleren e tij, me menyren e dorezimit, te pagimit, vendin e ekzekutimit, afatin e te tjera qe do ti trajtojme ne vazhdim.

Objekti.

Debitori detyrohet te permbushe detyrimin ne pajtim me permbajtjen e tij, domethene detyrohet te kryeje ate veprim apo sherbim qe parashikohet ne mardhenien juridike te detyrimit.

22
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Debitori detyrohet te permbushe detyrimin ne pajtim me permbajtjen e tij, domethene detyrohet te kryeje ate veprim apo sherbim qe parashikohet ne mardhenien juridike te detyrimit.

Zevendesimi i permbajtjes se detyrimit nuk duhet te ngaterrohet me dhenien me qellim perbushje. Per shembull, nje debitor qe i ka marre nje shume hua B-se, ne vend te saj i jep huadhenesit te tij nje biiklete qe ta shese dhe te nxjerre shumen e huase.
Ne kete rast kur nje send jepet me qellim permbushjeje, detyrimi nuk shuhet ne momentin e dorezimit te sendit, por vetem pasi ai eshte shitur dhe shuma e nxjerre nga shitja ka zevendesuar huane e marre.


23
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Detyrimi ne te holla.

Pjesa me e madhe e detyrimeve ku hyjne palet ne qarkullimin civil jane detyrime ne te holla
Kodi Civil percakton edhe menyren e pagimit apo te shlyerjes te ndonje shume parash. Sipas nenit 445: Detyrimi per te paguar nje shume parash shlyhet me vleften e tij nominale, perve kur rezulton ndryshe nga ligji ose nga kontrata.

Nje nga elementet e treguesit me te rendesishem te nje detyrimi ne te holla eshte edhe monedha e parashikuar nga palet. Detyrimi monetar kryhet me monedhen qe eshte ne qarkullim ne shtetin ku behet pagesa, ne qofte se nuk parashikohet ndryshe ne kontrate.

24
ORKIDA TOTOJANI
do detyrim monetar duhet te shlyhet jo vetem ne monedhen e caktuar nga palet, jo vetem ne vendin e caktuar nga palet ose nga ligji, por edhe ne afatin e percaktuar.
Ne rast vonese te pagimit te shumes, debitori duhet te paguaje shperblimin e demit te shkaktuar nga kjo vonese.
Demi ne keto raste perbehet nga: kamatat e arrira, te llogaritura ne monedhen zyrtare te vendit ku behet pagimi qe nga data e fillimit te voneses se debitorit. Perqindja e kamates percaktohet me ligj ose me kontrate
Kur pagesa ne pagimine nje detyrimi monetar eshte me e madhe se nje vit, atehere ne mbarim te do viti kamatat e arrira i shtohen shumes se detyruar ne baze te kontrates.

25
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Vendi i permbushjes se detyrimit.

do detyrim duhet te permbushet ne vendin e caktuar nga palet ne kontrate.

Sipas nenit 448 te Kodit Civil, kreditori mund te caktoje edhe nje vend tjeter te ndryshem nga venbanimi i tij, por gjithnje brenda kufijve te shtetit ku ai banon ne astin e pagimit te detyrimit ose ne astin e lindjes se tij.

Zakonisht vendi i pagimit te shumes se detyruar caktohet ne marreveshjen e paleve.


26
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Afati i permbushjes se detyrimit.

Afat i permbushjes se detyrimit eshte asti ose momenti i caktuar ne kohe kur duhet te behet permbushja e detyrimit.

Zakonisht afati percaktohet duke u treguar nje date e caktuar kalendarike
Afati mund te caktohet edhe duke treguar nje periudhe kohore me kalimin e se ciles duhet te permbushet detyrimi, per shembull. Brenda tre muajve nga asti i lidhjes se kontrates.

Nje menyre tjeter e caktimit te nje afati eshte percaktimi ne kontrate i nje ngjarje natyrore ose i nje feste kalendarike qe dihet me siguri qe do te ndodhe. Per shembull, kur te bjere bora e pare , ne prag te Krishtlindjeve etj
27
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Ne marredheniet juridike te detyrimit afati i permbushjes se detyrimit mund te caktohet qe ne fillim. Ne kete rast themi se detyrimi eshte me afat.

Mund te ndodhe qe afati i permbushjes se detyrimit te mos jete caktuar ose permbushja te jete lene ne kerkesen e kreditorit. Ne kete rast themi se detyrimi eshte pa afat.

Neni 463 i Kodit Civil pranon se ne raste te tilla kreditori ka te drejte te kerkoje permbushjen e detyrimit ne do kohe dhe debitori eshte i detyruar ta ekzekutoje detyrimin brenda 15 diteve nga kryerja e kerkeses se kreditorit.


28
ORKIDA TOTOJANI
Menyra e permbushjes se detyrimit.

Kur flasim per menyre te permbushjes se detyrimit do te kemi parasysh sasine, cilesine e objektit si dhe menyren e dorezimit e dorezimit te tij.

Persa i perket cilesise objekti i detyrimit duhet ti pergjigjet asaj cilesie qe palet kane percaktuar ne kontrate.

Kur objekt i detyrimit jane sende te percaktuara ne gjini dhe kur palet ne kontrate nuk kane percaktuar cilesine e tyre, atehere debitori detyrohet te dorezoje sende te atij lloji dhe me nje cilesi jo me te ulet se ajo mesatare.

Lidhur me menyren e dorezimit te sendeve, perve faktit nese ky dorezim do te behet teresisht apo pjese pjese, Kodi Civil percakton ne nenin 458 se objekti i nje kontrate do te dorezohet ne ate menyre qe kane percaktuar palet
29
ORKIDA TOTOJANI
Mospermbushja e detyrimit
Nje detyrim mbetet i papermbushur ne qofte se debitori nuk kryen punen, veprimin ose sherbimin qe perben objektin e detyrimit.

Mospermbushja mund te jete e plote ose e pjeshme.

Mospermbushja eshte e plote, kur debitori nuk e permbush fare detyrimin. Per shembull nuk dorezon sendet objekt i kontrates, nuk kryen punen apo sherbimin etj.

Mospermbushja eshte e pjeshme kur debitori permbush detyrimin por jo ne menyren e duhur. Permbushja jo ne menyren e duhur, nenkupton permbushje jo ne cilesine e duhur, jo ne sasine e duhur, apo jashte afatit te caktuar nga palet.
30
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Ne rastin e mospermbushjes se detyrimeve, nga debitori, kreditorit i lind e drejta te kerkoje mbrojtjen e te drejtes se tij te shkelur ose te cenuar.
Pra kreditorit i lind e drejta te ngreje padi ne gjykate duke kerkuar qe ndaj debitorit te merren masa qe ai te permbushe detyrimin e tij patjeter ne natyre.

Permbushja ne natyre e detyrimit quhet edhe permbushje reale e detyrimit. Ky parim ka rendesi si ne marredheniet midis personave juridike ashtu edhe ne ato midis personave fizike.
Edhe kur detyrimi nuk eshte permbushur, kreditori ka te drejte te kerkoje ne rradhe te pare permbushjen ne natyre te detyrimit dhe vetem ne qofte se kjo nuk eshte e mundur ai mund te kerkoje ekuivalencen ne te holla.


31
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Ne nenin 476 te Kodit Civil thuhet se ne rast se debitori nuk e permbush detyrimin e tij kreditori ka te drejte:
te kerkoje ekzekutimin ne natyre te detyrimit, veanerisht dorezimin e sendit ose kryerjen e punimeve, si dhe shperblimin e demit te shkaktuar nga vonesa, ose
shperblimin e demit te shkaktuar nga mosekzekutimi i detyrimit.


32
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Pasojat qe vijne nga vonesa e debitorit.

Qe te kete vend vonesa e debitorit duhet te ekzistojne disa kushte:
Te kete kaluar afati i permbushjes se detyrimit.
Ne detyrimet me afat kjo eshte e thjeshte per tu kuptuar. Ne rast se ka skaduar afati kalendarik i permbushjes se detyrimit, debitori eshte ne vonese.

Ne detyrimet pa afat e drejta e kreditorit per te kerkuar permbushjen e detyrimit ka lindur qe ne kohen e lidhjes se kontrates. Prandaj per tu quajtur debitori ne vonese nuk kerkohet si kusht qe kreditori te beje kerkese per permbushjen e detyrimit. Edhe ne qofte se kerkesa behet nga ana e kreditorit, debitori duhet te permbushe detyrimin brenda 15 diteve nga berja e kerkeses.

Kerkesa e bere nga kreditori ne fakt nuk eshte kusht per fillimin e voneses, por kusht qe shenon mbarimin e afatit te permbushjes.


33
ORKIDA TOTOJANI
vazhdim
Debitori te mos e kete permbushur detyrimin. Kjo duhet kuptuar se edhe kur debitori e ka permbushur ne kohe detyrimin, por del me vone se sendi i dorezuar prej tij nuk i ploteson kerkesat e kontrates, thuhet se detyrimi nuk eshte permbushur ne afat.

Te ekzistoje faji i debitorit, qe nuk ka permbushur detyrimin. Ne qofte se afati i permbushjes se detyrimit ka kaluar edhe debitori nuk e ka permbushur detyrimin, ai prezumohet ne faj per mospermbushjen. I bie per barre debitorit te provoje se pamundesia e permbushjes ne afatin e caktuar ka ardhur ne rrehana qe ai nuk mund ti ndalonte, ose ka ardhur per shkak te voneses se pales tjeter, kreditorit.

Venia ne vonese te behet me ane te nje njoftimi ne forme shkresore
34
ORKIDA TOTOJANI
KUPTIMI, RENDESIA DHE LLOJET E MJETEVE TE SIGURIMIT TE PERMBUSHJES SE DETYRIMEVE.
Kushti penal.

Pengu
Hipoteka
Kapari
Dorezania
Preferimet
Kundershtimi i veprimeve juridike te debitorit
35
ORKIDA TOTOJANI
Legjislacioni i njeh kreditorit edhe mjete t posame q prforcojn sanksionin e detyrimit dhe q sigurojn prmbushjen e rregullt t tij.

Kodi Civil shqiptar njeh kto mjete t sigurimit t ekzekutimit t detyrimeve:
– kushtin penal,
– pengun
– hipotekn,
– kaparin,
– dorzanin,
– preferimet ose privilegjet,
– kundrshtimi i veprimeve juridike t detyrimit.


36
ORKIDA TOTOJANI
Kushti penal
Mjeti m i prdorshm pr sigurimin e prmbushjes s detyrimeve q parashikon legjislacioni yn civil sht, kushti penal i cili, gjen zbatim si n marrdhniet kontraktore midis personave juridik, ashtu edhe n ato midis individve.

N nenin 541 t Kodit Civil, jepet edhe prkufizimi i kushtit penal.
Sipas ksaj dispozite, pr mosprmbushjen e detyrimeve n mnyrn e duhur palt mund t parashikojn n kontrat pagimin e nj shume t hollash ose kryerjen e nj detyrimi tjetr pr riparimin e dmit ose pr nxitjen e ekzekutimit t detyrimit. Pra kushti penal qndron gjithnj n funksion t nj detyrimi kryesor, ai ekziston pr aq koh sa ekziston edhe detyrimi kryesor.


37
ORKIDA TOTOJANI
Duke u nisur nga forma, marrveshja pr kushtin penal sht formale, sepse nga prmbajtja e nenit 545, del q duhet t bhet me shkres t thjesht.
Kjo form shkresore krkohet pavarsisht nga forma e kontrats kryesore q sigurohet nga kushti penal, si dhe pavarsisht nga vlera e vet kushtit penal.
Forma shkresore krkohet pr efekt provueshmrie.


38
ORKIDA TOTOJANI
Pengu
Prkufizimi i pengut del nga prmbajtja e nenit 546 t Kodit Civil, sipas t cilit pengu sht vendosja e nj pasurie apo t drejte n posedim t nj kreditori apo nj personi t tret me qllim q t sigurohet prmbushja e s drejts s kredis s kreditorit.

Pengu vihet mbi nje send t luajtshm, ose mbi nj t drejt uzufrukti mbi nj send apo t drejt t till.

Kontrata e pengut parashikohet si nj kontrat formale. Ajo duhet t bhet m shkres ose me akt noterial, sepse n t kundrt sht e pavlefshme.

N kontrat duhet t bhet nj prshkrim i hollsishm i sendit apo i s drejts s ln peng. Peng mund t lihet edhe pasuria e nj shoqrie tregtare apo e nj ndrmarrje
39
ORKIDA TOTOJANI
Hipoteka
Hipoteka sht mjeti m i sigurt q garanton shlyerjen e nj detyrimi n favor t kreditorit.

Prkufizimi i hipoteks jepet n nenin 560 t Kodit Civil.

Hipoteka sht nj e drejt reale q vihet mbi pasurin e debitorit, ose t nj personi t tret, n dobi t kreditorit, pr t siguruar prmbushjen e nj detyrimi.

Por si shihet m posht, jo do pasuri e debitorit sht e hipotekueshme. T drejtn pr t vendosur nj send n hipotek e ka jo vetm debitori, por edhe nj person i tret. Kusht sht q personi q v sendin n hipotek ose duhet t jet pronar i tij, ose pronari i sendit (nse sht personi i tret) duhet t jap plqimin e tij n formn e caktuar ligjore.

Objekt i hipoteks, sipas nenit 561 t KC, jan:
– sendet e paluajtshme,
– uzufruktet e sendeve t paluajtshme.


40
ORKIDA TOTOJANI
Llojet e hipotekave.

Po t marrim parasysh si kriter faktin e mnyrs s lindjes s hipoteks, kemi tre lloj hipotekash.

Hipoteka ligjore lind ather kur vet ligji parashikon detyrueshmrin e vnies s nj objekti t caktuar n hipotek apo detyrueshmrin e sigurimit t nj detyrimi me hipotek. Kjo vnie n hipotek nuk bhet n mnyr automatike, pavarsisht se e parashikon ligji, por personi i interesuar duhet t bj nj krkes pr vnien e sendit n hipotek ligjore.

Hipoteka vullnetare lind nga kontrata apo marrveshja e palve, ku vullnetarisht sht rn dakord pr tu siguruar nj detyrim kontraktor.

Hipoteka gjyqsore lind nga nj vendim i gjykats, ku pr t paguar nj shum t hollash pr prmbushjen e nj detyrimi ose pr shprblimin e nj dmi, gjykata vendos vnien e pasuris s debitorit n hipotek.


41
ORKIDA TOTOJANI
Kapari
Kapari sht mjet tjetr sigurimi, q n ndryshim nga ato q kemi trajtuar deri tani, siguron jo vetm prmbushjen e sigurimit, por edhe vet lidhjen e kontrats.

Kapar quhet shuma n t holla q njra pal i jep tjetrs pr llogari t shums q do t paguhet n baz t kantrats me qllim q t vrtetoj lidhjen e kontrats dhe t siguroj ekzekutimin e saj. ( neni 601 i Kodit Civil).
Sipas nenit 602 t Kodit Civil kur kontrata nuk lidhet ose nuk ekzekutohet apo nuk zbatohet pr fajin e pals q ka dhn kapar, kjo pal e humbet kaparin. N t kundrt, kur kontrata nuk ekzekutohet pr faj t pals q ka marr kaparin, kjo pal eshte e detyruar t kthej dyfishin e saj. Pala q ka faj eshte e detyruar te shperblej dmin prve kur n kontrat sht parashikuar ndryshe
42
ORKIDA TOTOJANI
Dorzania
Dorzania sht nj veprim juridik me ann e t cilit nj person (dorzansi) detyrohet q ti siguroj kreditorit prmbushjen e detyrimeve t nj personi t tret (debitorit kryesor) plotsisht ose pjesrisht.

Veorit kryesore t dorzanis jan kto:
s pari, dorzania sht mjet i sigurimit t prmbushjes s detyrimit kryesor
s dyti, dorzania sht nj kontrat , pal t s cils jan , dorzansi q bhet garant pr prmbushjen e detyrimit t nj debitori (personi t tret) dhe kreditori i ktij detyrimi. Q ktej del se debitori nuk sht pal n kt kontrat, prandaj kontrata mund t lidhet edhe pa plqimin e debitorit kryesor.

S treti, dorzania sht nj detyrim aksesor (plotsues). Kjo do t thot se detyrimi i dorzanis ekziston pr aq koh sa ekziston edhe detyrimi kryesor.

S katrti, dorzania duke qen se sht nj kontrat, duhet t prmbaj n mnyr t shprehur shfaqjen e vullnetit t dorzansit pr t marr prsipr prmbushjen e detyrimit t debitorit kryesor.

S pesti, dorzania sht nj marrveshje q duhet t bhet me shkres, sipas nenit 587 t Kodit Civil pr efekt provueshmrie.


43
ORKIDA TOTOJANI
Privilegjet ose preferimet.

N praktikn e prditshme ndodh shpesh q nj debitor t ket prball tij m shum sesa dy kreditor.
N rast t mosprmbushjes s detyrimeve nga ana e debitorit sipas nenit 531 t KC, t gjith kreditort kan t drejta t barabarta pr t krkuar shlyerjen e detyrimeve nga pasuria e debitorit t tyre, prve rastit kur pasuria e ndonjrit prej debitorve do t konsiderohet e preferuar me ligj.

Preferimi sht nj e drejt dhe n t njjtn koh nj garanci q jepet nga ligji n favor t nj kreditori, duke u nisur nga lloji i t drejts s tij t kredis
44
ORKIDA TOTOJANI
Kundrshtimi i veprimeve juridike t debitorit.

do kreditor mund t krkoj shlyerjen e detyrimeve n favor t tij duke vn dor n mnyrn e prcaktuar nga ligji mbi pasurin e debitorit.
Ndodh q debitori duke dashur ta shmang kt t drejt t kreditorit prpiqet t ul sasin ose vlern e pasuris s tij prpiqet t ul sasin ose vlern e pasuris s tij n mnyr q detyrimi q ai ka ndaj kreditorit t likuidohet pjesrisht ose t mos likuidohet fare.
Pr t mbrojtur kreditorin n nj situat t till n Kodin civil parashikohet q kreditori ka t drejt t krkoj pavlefshmrin e atyre veprimeve q synojn n uljen fiktive t vlers s pasuris s debitorit
45
ORKIDA TOTOJANI
KONTRATA E SHITJES
Kuptimi i kontrates s shitjes.

Elementt e kontrats s shitjes.
Detyrimet e palve n kontratn e shitjes.

Momenti i kalimit t s drejts s pronsis.

Llojet e kontratave t shitjes.


46
ORKIDA TOTOJANI
Kuptimi i kontrates s shitjes.

Kontrata e shitjes sht nj nga kontratat m t vjetra e m t prdorshme n qarkullimin civil, me an t s cils vishen pjesa m e madhe e veprimeve tregtare dhe e veprimeve juridike civile.
N nenin 705 t Kodit Civil prcaktohet se: kontrata e shitjes ka pr objekt kalimin e pronsis s nj sendi ose kalimin e nj t drejte, kundrejt pagimit t nj mimi.

Kontrata e shitjes synon drejtprdrejt n realizimin e t drejtave materiale dhe ekonomike t t dy palve.

Kontrata e shitjes sht kontrat e dyanshme dhe me shprblim. Ajo sht kontrat konsensuale, domethn e vlefshme q nga momenti i arritjes s marrveshjes s palve.

N disa raste ligji krkon q kontrata e shitjes t jet formale, pr shembull shitja e pasurive t paluajtshme duhet t bhet me akt noterial dhe t rregjistrohet, ose shitja midis personave juridik publik ose privat duhet t bhet me shkres sepse nuk mund t provohet me dshmitar
47
ORKIDA TOTOJANI
Elementt e kontrats s shitjes
Elementt e kontrats s shitjes jan subjekti, objekti dhe prmbajtja. Kto element jan absolutisht t domosdoshm q nj kontrat shitje t jet e vlefshme.

Krahas elementve kontrata e shitjes ka edhe kushtet e saj thelbsore, ndr t cilt m kryesori sht mimi, por rast pas rasti mund t jet kusht kryesor n kontrat edhe afati, forma etj.

Le ti trajtojm me rradh:
Subjektet. Si pal n kontratn e shitjes mund t jen si personat fizik ashtu edhe personat juridik shqiptar ose t huaj, si edhe vet shteti. Palt n kt kontrat quhen shitsi dhe blersi.

Si kusht kryesor i shitjes sht q subjektet q lidhin kt kontrat duhet t ken zotsi pr t vepruar.

Nga ky rregull ka nj prjashtim: Si blers n disa raste mund t dalin edhe t miturit, por kur plotsohen disa kushte: shitja t jet me t holla n dor, shitja t realizohet aty pr aty dhe objekti i shitjes t ket vler t vogl
48
ORKIDA TOTOJANI
Gjithashtu n nenin 709 t Kodit Civil thuhet se: nuk mund t marrin pjes si blers drejtprdrejt ose me an t personave t tjer, ose n ankand kto kategori personash:
Personat q administrojn ose ruajn pasorit e t tjerve, n baz t ligjit, t nj kontrate apo t emrimit nga organet shtetrore, si psh. kujdestart, prfaqsuesit ligjor etj.

Personat zyrtar t cilt jan ngarkuar t realizojn shitje me ekzekutim t detyrueshm pr at kategori sendesh q ata do t shesin. Ktu futen prmbaruesit gjyqsor, punonjsit e doganave, t policis financiare etj.

Gjyqtart prokurort, notert, avokatt, prmbaruesit, pr sendet t cilat jan objekt gjykimi n Gjykatat e vendeve n t cilat ata punojn.


49
ORKIDA TOTOJANI
Objekti i kontrats s shitjes.

S pari, objekt i kontrats s shitjes mund t jet do send q merr pjes n qarkullimin civil dhe q mund t tjetrsohet pa ndonj penges ligjore. Ktu futen sende t luajtshme dhe t paluajtshme, individualisht t prcaktuara dhe t prcaktuara n gjini.

S dyti, mund t jen objekt shitjeje edhe sendet me qarkullim t kufizuar, por gjithmon me lejen e organeve kompetente shtetrore, apo sipas procedurave ligjore t prcaktuara. Pr shembull, trojet pr ndrtim brenda vijave t verdha t qyteteve, objektet social- kulturore, burimet ujore dhe energjetike etj.

S treti, prve sendeve, objekt shitje mund t jen edhe t drejtat. Si psh. e drejta e trashgimis, e drejta e prdorimit t nj shpikje, e drejta e prdorimit t nj sendi, t drejtn e shfrytzimit t t ardhurave t tij etj.
S katrti, objekt i kontrats s shitjes mund t jet edhe nj send apo e drejt e ardhshme, q nuk ekziston dhe nuk sht e materializuar n momentin e lidhjes s kontrats.


50
ORKIDA TOTOJANI
Nj nga kushtet m t rndsishme t kontrats s shitjes sht edhe mimi. Palt duhet t merren vesh shprehimisht pr mimin e objektit t kontrats. Ai duhet t plotsoj disa kushte:
Duhet t jet i shprehur n t holla, sepse n t kundrt nuk do t ishim para nj kontrate shitje, por para nj kontrate shkmbimi. Si prjashtim mimi mund t jet i shprehur pjesrisht n t holla dhe pjesrisht n natyr. N kt rast do t jemi prpara kontrats s shitjes, ather kur vlera e shprehur n t holla do t jet m e madhe se vlera e sendit.

Duhet t jet i dreje. N literaturn juridike, nj mim duhet t konsiderohet i drejt n qoft se sht t paktn sa nj e dyta e vlers s sendit t shitur, ose maksimumi sa dyfishi i vlers s tij. N t kundrt n qoft se sht jasht ktyre kufijve, ather shitja do t jet e pavlefshme.

Duhet t jet real. Nj mim do t konsiderohet real, ather kur i prgjigjet vlers reale t sendit, cilsive t tij dhe qllimit pr t cilin sht krijuar.

Duhet t jet i prcaktuar ose i prcaktueshm. mimi sht i prcaktueshem, ather kur palt e kan lidhur prcaktimin e tij me ndonj kusht ose me kalimin e nj afati t caktuar.


51
ORKIDA TOTOJANI
Detyrimet e palve n kontratn e shitjes.

Detyrimet e shitsit jan:
Ti kaloj blersit t drejtn e pronsis
Ti dorzoj blersit objektin e kontrats
T garantoj blersin pr gzimin e qet t sendit, t lir nga do e drejt tjetr pronsie e personave t tjer mbi t
T garantoj blersin pr cilsin e sendit dhe mungesn e t metave t tij
52
ORKIDA TOTOJANI
Detyrimet e blersit
Detyrimi pr t marr n dorzim sendin.


Detyrimi pr pagimin e mimit t shitjes.


53
ORKIDA TOTOJANI
Momenti i kalimit t s drejts s pronsis.

Pasoja m e rndsishme juridike e kontrats s shitjes sht kalimi i s drejts s pronsis nga shitsi tek blersi.

Ky moment ka rndsi t madhe, sepse q nga ky ast shitsi pushon s qni pronar, ndrsa blersi si pronar i ri i lind e drejta ta krkoj sendin nga kushdo qoft.

Ve ksaj rreziku i humbjes ose dmtimit rastsisht t sendit pa fajin e ndonjrs nga palt, q nga ky moment rndon mbi blersin.


54
ORKIDA TOTOJANI
Lidhur me astin e kalimit t s drejts s pronsis nga shitsi tek blersi, legjislacionet e ndryshme njohin dy sisteme:
Sistemi i astit t dorzimit t sendit.

Sistemi i astit t lidhjes s kontrats.

Sipas Kodit Civil shqiptar, asti i kalimit t s drejts s pronsis sht asti i lidhjes s kontrats. Si prjashtim, vetm pr sendet q maten, peshohen ose numrohen, ( pra pr sendet e prcaktuara n gjini ), pronsia kalon n astin e dorzimit t tyre.

Ndrsa pr sendet e paluajtshme, kontratat e t cilave duhet t bhen me akt noterial dhe t rregjistrohen, pronsia kalon n astin e lidhjes s kontrats.


55
ORKIDA TOTOJANI
Llojet e kontratave t shitjes.

Llojet kryesore t kontratave t shitjes t parashikuara nga legjislacioni yn dhe nga legjislacione t tjera jan:
-shitja me mostr,
-shitja me prov,
-shitja me t drejt parablerje etj.

Kodi Civil rregullon shprehimisht dy lloje shitjesh:
shitjen me rezerv t prons,
shitjen e pasurive t paluajtshme.


56
ORKIDA TOTOJANI
N qoft se palt parashikojn q mimi i shitjes do t paguhet me kste dhe blersi i fiton pronsin me pagimin e kstit t fundit pavarsisht se atij i sht br dorzimi i sendit, themi se kemi t bjm me shitjen me rezerv pronsie. Shitja me rezerv pronsie duhet t parashikohet shprehimisht n kontrat.

Shitja e sendeve t paluajtshme sht formale, domethn ajo duhet t bhet me akt noterial dhe t rregjistrohet, prndryshe sht e pavlefshme.


57
ORKIDA TOTOJANI
KONTRATA E QIRASE
Kuptimi dhe veorit e kontrats s qiras
Elementt e kontrats s qiras
Lidhja dhe ndryshimi i kontrates se qirase me kontratat e tjera
Llojet e kontratave t qiras.


58
ORKIDA TOTOJANI
Kuptimi dhe veorit e kontrats s qiras.

Qiraja sht kontrata me t ciln njra pal ( qiradhnsi ) detyrohet ti jap pals tjetr ( qiramarrsit ) nj send t caktuar n gzim t prkohshm kundrejt nj shprblimi t caktuar.

Duke marr n analiz prkufizimin e msiprm dalin n pah edhe veorit e kontrats s qiras. Ato jan si m posht:
Afati sipas nenit 803 t Kodit Civil, kontrata nuk mund t lidhet pr nj periudh m t gjat se 30 vjet, prve rasteve kur n ligj sht prcaktuar ndryshe. Pr shembull, qiraja e toks e ka kufirin maksimal t afatit 99 vjet, qiraja e ndrtesave t destinuara pr banim e ka 5 vjet, etj.


59
ORKIDA TOTOJANI
N kontratn e qiras sendi jepet n gzim t prkohshm, domethn se qiramarrsi e prdor sendin sipas destinacionit t caktuar n kontrat ose sipas mnyrs s tij dhe pas mbarimit t afatit kontraktor duhet tia kthej prsri sendin qiradhnsit. Ky i fundit mbetet pronar i sendit gjat gjith kohs s vazhdimsis s kontrats dhe pas saj. Qiradhnsi nuk zhvishet asnjher nga e drejta e tij e pronsis.

Objekt i kontrats s qiras mund t jen vetm sendet, qofshin kto t luajtshme ose t paluajtshme. Kusht kryesor pr objektin sht q sendi t jet nj send individualisht i prcaktuar dhe n t njjtn koh i pakonsumueshm
60
ORKIDA TOTOJANI
Karakteristik tjetr e ksaj kontrate sht edhe preferenca. Me preferenc do t kuptojm t drejtn e qiramarrsit, q n fund t kontrats s qiras n qoft se kontrata do t rinovohet nga ana e qiradhnsit, ather qiramarrsi sht i preferuar pr t mbetur i till n raport me pretendentt e tjer pr qiramarrs edhe pr nj afat t ri. Kt t drejt ai mund ta ushtroj vetm n qoft se ka qen i prpikt dhe korrekt n prmbushjen e detyrimeve q kan rrjedhur nga kontrata e qiras.

Prtritja sht nj veori tjetr e qiras. Nj kontrat qiraje do t quhet e prtritur kur megjithse ka mbaruar afati qiramarrsi vazhdon ta mbaj n prdorim sendin dhe qiradhnsi nuk paraqet ndonj kundrshtim pr kt gj. N kto raste kontrata do t riprtrihet edhe pr nj afat t ri me po ato kushte si e mparshmja.


61
ORKIDA TOTOJANI
Prsa i prket forms, n nenin 803, sanksionohet se kontrata e qiras q lidhet me afat mbi nj vit duhet t bhet me shkres.

Ndrsa kontrata e qiras me afat m t shkurtr se nj vit mund t bhet edhe me goj dhe si rrjedhim ajo mund t vrtetohet me dshmitar.

Kontrata e qiras me objekt sende t paluajtshme duhet t rregjistrohet pr efekt vlefshmrie. Ky rregjistrim sht i detyrueshm ather kur afati i kontrats s qiras sht 9 vjet. Pr kto lloj kontratash q jan me afat m t shkurtr se 9 vjet jan t vlefshme edhe sikur t mos rregjistrohen me kusht q t jen t lidhura n form shkresore.

Kur objekt i qiras jan sende t paluajtshme me karakter bujqsor kontrata e qiras me afat mbi 9 vjet duhet t bhet me akt noterial dhe t rregjistrohet, sepse n t kundrt sht e pavlefshme.


62
ORKIDA TOTOJANI
Qiraja sht nj kontrat me shprblim. Qiraja zakonisht sht e shprehur n t holla, por ka raste q mund t shprehet n natyr. Pr shembull, tek kontrata e qiras s tokave bujqsore m shpesh palt e parashikojn vlern e qiras n produkte bujqsore.
Kodi Civil rregullon edhe kontratn e nnqiras. Sipas ktij rregulli qiramarrsi mund t lidh kontrata nnqiraje me nj person t tret, por gjithmon kur palt n kontratn e qiras nuk kan parashikuar ndonj marrveshje t kundrt ose ndonj ndalim pr kt gj. Qiramarrsi mund tia kaloj kontratn e qiras nj personi tjetr vetm me plqimin e qiradhnsit.

Pr sa i prket astit t mbarimit n qoft se kontrata sht lidhur me afat ather qiraja mbaron me skadimin e ktij afati, pa qen e nevojshme shpallja e ktij mbarimi n ndonj form t caktuar. Kur kontrata sht lidhur pa afat t caktuar, ather do t konsiderohet se mbaron q nga asti q njra pal njofton tjetrn kur ato e kan parashikuar nj gj t till, n t kundrt do t quhet q afati sht maksimali i parashikuar nga ligji pr at lloj kontrate qiraje.


63
ORKIDA TOTOJANI
Elementt e kontrats s qiras.

Objekt i kontrats mund t jen si sendet e luajtshme edhe ato t paluajtshme me kusht q t jen t pakonsumueshm dhe individualisht t prcaktuar sepse do t kthehet i njjti send. N qoft se objekt i kontrats do t ishin sende n gjini, ather do t gjendeshim para kontrats s huas n t ciln huamarrsi detyrohet t kthej jo sendet q ka marr, por sende t tjera t t njjtit lloj, n t njjtn sasi dhe cilsi.

Objekt mund t jen edhe sende q nuk mund t shiten apo t tjetrsohen, sepse tek qiraja nuk krkohet kalimi i pronsis.

Subjektet e kontrats s qiras quhen qiradhnsi dhe qiramarrsi. Qiradhns mund t jet do person fizik ose juridik. Si rregull qiradhnsi sht pronar i sendit, por ky nuk sht kusht thelbsor dhe i domosdoshm.
Si rrjedhim si qiradhns mund t paraqitet edhe nj person q nuk sht pronar i sendit, mjafton q t ket t drejt q t jap sendin me qira. Pr shembull ktu futen prindrit dhe kujdestart pr pasurit e personave q kan n kujdestari ose prfaqsuesit, ndrmjetsit, kur kt t drejt e gzojn n baz t kontrats ose t ligjit.

Po ashtu kan t drejt t japin me qira sende edhe punonjsit shtetror t cilve u njihet e drejta t lidhin kontrata qiraje me objekt pasurit q kan n administrim si rezultat i kompetencave t tyre dhe i funksioneve q ata kryejn.
64
ORKIDA TOTOJANI
T drejtat dhe detyrimet e palve n kontratn e qiras.

Detyrimet e qiradhnsit jan:
Qiradhnsi sht i detyruar q ti dorzoj qiramarrsit sendin n kohn e caktuar n kontrat dhe n at gjendje q i prgjigjet qllimit pr t cilin sht dhn me qira.
Dorzimi i sendit duhet t bhet n afatin e caktuar n kontrat. N qoft se n kontrat nuk sht prcaktuar shprehimisht asti i dorzimit t sendit, ather dorzimi do t bhet menjher me lidhjen e kontrats.

Qiradhnsi ka si detyrim ta mbaj sendin n po at gjndje si e ka dhn n astin e dorzimit t tij. Gjat vazhdimit t qiras qiradhnsi sht i detyruar t kryej t gjitha ndreqjet q jan thelbsore, t domosdoshme dhe t nevojshme pr ta mbajtur sendin n po at gjndje q i prgjigjet qllimit t dhnies me qira.


65
ORKIDA TOTOJANI
Qiradhnsi duhet t garantoj qiramarrsin pr mungesn e t metave t sendit.

Qiradhnsi ashtu si edhe tek kontrata e shitjes, detyrohet ta garantoj qiramarrsin jo vetm pr mungesn e t metave t sendit, por edhe pr gzimin e qet t tij.

T drejtat dhe detyrimet e qiramarrsit.

Qiramarrsi detyrohet t marr dijeni pr sendin dhe ta prdor at sipas destinacionit q del nga kontrata ose nga qllimi i palve.

Qiramarrsi duhet ta kthej sendin sendin n gjndjen q sht marr. Zakonisht kontrata e qiras duhet t prmbaj prshkrimin e hollsishm t karakteristikave t sendit si dhe t kufijve t tij kur ai sht i paluajtshm.

Detyrimi m i dukshm pr qiramarrsin sht pagimi i mimit t qiras. Ky detyrim duhet t prmbushet n afatet e caktuara n kontrat.


66
ORKIDA TOTOJANI
Lidhja dhe ndryshimi i kontrates se qirase me kontratat e tjera
Kontrata e qirase ngjan shume me huaperdorjen, sepse tek te dyja keto kontrata njera pale i jep tjetres nje send ne perdorim me qellim qe ta ktheje perseri. Ndryshimi midis tyre qendron ne faktin se qiraja eshte nje kontrate me shperblim, ndersa huaperdorja eshte nje kontrate qe lidhet gjithmone pa shperblim.

Qiraja ngjan me depoziten, sepse tek te dyja lihet nje send perkohesisht ne duart e tjetres, per ta rikthyer perseri. Ndryshimi qendron ne faktin se depozita lidhet me qellim ruajtjen e sendit dhe vetem si rast perjashtimor perdorimin e tij. Tek qiraja sendi jepet ne perdorim me qellim qe te shfrytezohet dhe te gezohet dhe ruajtja apo kujdesi per sendin eshte nje detyrim dytesor gjithmone ne funksion te perdorimit.

Kontrata e qirase dallon nga shitja, sepse tek kontrata e shitjes kalon e drejta e pronesise nga shitesi tek bleresi, ndersa tek qiraja vetem nendoresia dhe gezimi i sendit.


67
ORKIDA TOTOJANI
Llojet e kontratave t qiras.

Qiraja me objekt pasurit e paluajtshme me natyr bujqsore.

Objekt i ksaj kontrate jan sendet e paluajtshme bujqsore si pr shembull, toka bujqsore, kullotat, livadhet, pyjet, ndrtesat e banimit si dhe ndrtesat ndihmse q jan n funksion t nj veprimtarie bujqsore.
Pjes e kontrats s qiras duhet t jet edhe inventari i hollsishm n t cilin prshkruhen kufijt dhe karakteristikat e pasuris s paluajtshme si dhe inventari i plot i sendeve t tjera t luajtshme t lidhura me t. N munges t nj inventari do t konsiderohet se prona sht marr n rregull.

Prsa i prket forms, sht nj kontrat formale q duhet t lidhet me akt noterial dhe t rregjstrohet n regjistrat publik, kur lidhet pr nj afat mbi 9 vjet, sepse n t kundrt kontrata do t quhet e pavlefshme
68
ORKIDA TOTOJANI
Nj kusht mjaft i rndsishm i ksaj kontrate sht edhe mimi, i cili mund t jet i shprehur si n t holla ashtu edhe n natyr.

Kur mimi sht shprehur n produkte bujqsore, kto do t dorzohen pasi t jen mbjell t korrat. Po ashtu mimi duhet t paguhet sipas afateve t caktuara n kontrat. N munges t afatit, kur mimi sht i shprehur n t holla, ai do t paguhet n fund t do viti kalendarik.


69
ORKIDA TOTOJANI
Karakteristik pr kt kontrat sht e ashtuquajtura e drejt e kultivimit, e cila nnkupton t drejtn e njrs nga palt kontraktuese q t vendos se far produkti do t kultivohet n tokn objekt qiraje nga nj periudh n nj tjetr.

E drejta e kultivimit duhet t rregullohet me marrveshje t palve. N qoft se ato nuk jan marr vesh shprehimisht n kontrat, ather kemi dy raste:
kur mimi i qiras sht shprehur trsisht ose kryesisht n produkte bujqsore t kultivuara n tokn objekt qiraje, ather e drejta e kultivimit i takon qiradhnsit.

Kur mimi i qiras sht shprehur trsisht ose pjesrisht n t holla, e drejta e kultivimit i takon qiramarrsit.


70
ORKIDA TOTOJANI
Kontrata e qirase financiare
Kodi Civil ne dispozitat mbi kontraten e qirase rregullon per here te pare edhe kontraten e qirase financiare ose kontraten leasing.

Me ane te kesaj kontrate njera pale detyrohet te vere ne dispozicion te pales tjeter per nje kohe te caktuar nje send te luajtshem ose te paluajtshem kundrejt nje pagese me afate periodike qe percaktohet ne varesi te vleres se sendit, te kohezgjatjes se kontrates si dhe te ndonje elementi tjeter te caktuar ne marreveshje te paleve. Sendi duhet te jete fituar ose te jete ndertuar nga qiradhenesi me ane te pershkrimit te qiramarresit ose sipas deshires se tij
Ndonese qellimi i qirase financiare, si per do kontrate qiraje eshte perdorimi i nje sendi te caktuar te luajshem ose te paluajtshem, ne ndryshim nga kontrata tradicionale e qirase, tek kontrata e qirase financiare rezultati perfundimtar i marreveshjes se paleve eshte e drejta e qiramarresit per tu bere pronar i sendit
71
ORKIDA TOTOJANI

×

Hi there, would you like to get such a paper? How about receiving a customized one? Check it out